سامانه حسام؛ مدیریت یکپارچه حساب‌های بانکی بدون مراجعه حضوری

به گزارش خبرنگار مهر، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران با هدف ساماندهی شبکه حساب‌های بانکی اشخاص حقیقی، سامانه متمرکز «حسام» را در اختیار شهروندان قرار داده است. این سامانه به کاربران اجازه می‌دهد در یک بستر واحد، فهرست حساب‌های خود در بانک‌های مختلف را ببینند، حساب‌های فعال و بلااستفاده را از هم تفکیک کنند و برای نگهداری یا بستن آن‌ها تصمیم بگیرند. در شرایطی که تعداد حساب‌های بانکی در کشور بالاست و بسیاری از آن‌ها سال‌ها بدون تراکنش مانده‌اند، چنین ابزاری از منظر نظارت بانکی، شفافیت مالی و کاهش آسیب‌های ناشی از حساب‌های رها شده اهمیت دارد.

هدف اصلی راه‌اندازی حسام، کاهش حساب‌های مازاد، افزایش شفافیت در شبکه بانکی و تسهیل مدیریت حساب‌ها به‌صورت غیرحضوری است. هر حساب فعال می‌تواند در گردش مالی، پرونده‌های مالیاتی و حتی دعاوی حقوقی نقش داشته باشد؛ در صورت سوءاستفاده از حساب، مسئولیت اولیه متوجه صاحب حساب است. از این رو، متمرکز کردن مدیریت حساب‌ها به کاهش سوءاستفاده از حساب‌های فراموش‌شده، مقابله با پولشویی و جلوگیری از اجاره حساب‌های بانکی کمک می‌کند. علاوه بر این، شهروندان با آگاهی از وضعیت واقعی حساب‌های خود می‌توانند مانده حساب‌های اضافی را بدون مراجعه حضوری به حساب منتخب منتقل کنند.

حسام چیست و چه امکاناتی دارد؟

سامانه حسام یک درگاه یکپارچه برای مشاهده و مدیریت حساب‌های بانکی اشخاص حقیقی است که زیر نظر بانک مرکزی طراحی شده است. پس از احراز هویت و ورود، کاربر به فهرست کامل حساب‌های خود دسترسی پیدا می‌کند؛ از جمله حساب‌های قرض‌الحسنه پس‌انداز، جاری، کوتاه‌مدت، بلندمدت، تجاری و غیرتجاری. این نمای یکپارچه به صاحب حساب کمک می‌کند بفهمد کدام حساب‌ها واقعاً در گردش مالی او نقش دارند و کدام‌ها صرفاً در شبکه بانکی باقی مانده‌اند.

مزیت اصلی حسام در حذف نیاز به مراجعه مکرر به شعب برای امور ساده‌ای مانند بستن حساب یا انتقال مانده است. فرایندها به‌صورت آنلاین پیش می‌رود و با سیاست‌های بانک مرکزی در زمینه کاهش تراکم شعب و دیجیتالی‌سازی خدمات بانکی هم‌راستا است. از منظر کلان‌اقتصادی، کاهش حساب‌های بلااستفاده می‌تواند به بهبود کیفیت داده‌های بانکی، دقیق‌تر شدن آمار نقدینگی و کاهش هزینه‌های عملیاتی شبکه بانکی بیانجامد. برای خانوارها نیز شفافیت بیشتر یعنی کنترل بهتر بر تعهدات پنهان، چک‌های برگشتی احتمالی یا محدودیت‌هایی که گاه از حساب‌های قدیمی سر می‌زند.

کارشناسان حوزه بانکی بر این نکته تأکید دارند که نگهداری حساب‌های متعدد بدون استفاده، فقط مسئله اداری نیست؛ می‌تواند در بررسی‌های مالیاتی و پرونده‌های قضایی پیچیدگی ایجاد کند. حسام با متمرکز کردن تصمیم‌گیری در یک سامانه، به شهروند کمک می‌کند قبل از بروز مشکل، وضعیت حساب‌ها را اصلاح کند.

نحوه بستن حساب‌های مازاد در سامانه حسام

برای بستن حساب‌هایی که دیگر مورد نیاز نیستند، کاربر پس از ورود به حسام فهرست حساب‌ها را بررسی می‌کند، حساب‌های ضروری را نگه می‌دارد و برای بقیه درخواست بستن ثبت می‌کند. درخواست به بانک صادرکننده حساب ارسال می‌شود تا وضعیت حقوقی، قضایی و اجرایی آن بررسی شود. اگر مانعی مانند تعهدات بانکی، انسداد یا محدودیت قانونی وجود نداشته باشد، بانک فرایند بستن را انجام می‌دهد.

در صورت وجود موجودی، مبلغ باقی‌مانده به حسابی که صاحب حساب معرفی کرده منتقل می‌شود و کل فرایند بدون مراجعه حضوری انجام می‌گیرد. این روش نسبت به روش‌های سنتی سرعت و سهولت بیشتری دارد و از مراجعات غیرضروری به شعب می‌کاهد. بستن حساب‌های مازاد از طریق حسام علاوه بر مدیریت بهتر امور شخصی، ریسک سوءاستفاده از حساب‌های رها شده را برای صاحب حساب کم می‌کند.

بانک مرکزی در چارچوب اصلاحات نظام بانکی و تقویت حاکمیت داده‌های مالی، ابزارهایی مانند حسام را در مسیر شفاف‌سازی و کاهش ریسک سیستمی معرفی کرده است. شهروندان برای استفاده از سامانه باید از طریق درگاه رسمی اقدام کنند و پیش از بستن هر حساب، تعهدات مرتبط با آن را بررسی نمایند. در نهایت، حسام نه‌تنها یک سرویس فنی، بلکه بخشی از سیاست کلی برای ساماندهی حساب‌های بانکی و ارتقای امنیت مالی خانوارها و نظام بانکی کشور تلقی می‌شود.